Zelfbeschadiging: Zoek hulp en praat erover!

24/04/2025

Het is belangrijk om te weten dat je niet alleen bent als je worstelt met zelfbeschadiging. Veel mensen ervaren periodes waarin ze zichzelf opzettelijk verwonden als een manier om met intense emoties om te gaan. Dit artikel is bedoeld om inzicht, steun en informatie te bieden over zelfbeschadiging, de onderliggende oorzaken, de gevolgen en de beschikbare hulp.

Wat is zelfbeschadiging?

Zelfbeschadiging, ook wel automutilatie of zelfverwonding genoemd, is het opzettelijk toebrengen van schade aan het eigen lichaam. Dit kan verschillende vormen aannemen, zoals:

Snijden: Het gebruik van scherpe voorwerpen (zoals messen, scheermesjes, glasscherven) om de huid te snijden.
Krassen: Het krassen van de huid met nagels of andere voorwerpen.
Brandwonden: Het veroorzaken van brandwonden met vuur, hete voorwerpen, of chemicaliën.
Slaan of stompen: Het slaan van zichzelf, of het stompen tegen harde objecten.
Hoofdbonken: Het herhaaldelijk bonken van het hoofd tegen een oppervlak.
Bijten: Het bijten van zichzelf.
Krabben, knijpen of overmatig wrijven: Het beschadigen van de huid door krabben, knijpen of overmatig wrijven.
Vergiftiging: Het innemen van (te veel) medicijnen of andere stoffen.
Haar uittrekken: Het dwangmatig uittrekken van het eigen haar.
Botten breken: Het opzettelijk breken van botten.

Zelfbeschadiging is zelden een poging tot zelfdoding, hoewel het wel de kans op zelfdoding kan vergroten. Het is meestal een manier om met overweldigende emoties om te gaan, een copingmechanisme om intense pijn, verdriet, woede, angst of leegte te verdoven. Het kan ook een manier zijn om controle te voelen in een situatie waarin men zich machteloos voelt, of om zichzelf te straffen voor vermeende fouten.

Waarom beschadigen mensen zichzelf?

Er zijn veel verschillende redenen waarom iemand zichzelf kan beschadigen. Het is belangrijk te onthouden dat zelfbeschadiging vaak een symptoom is van dieperliggende problemen. Enkele veelvoorkomende oorzaken en triggers zijn:

Intense emoties: Zelfbeschadiging kan een manier zijn om overweldigende emoties zoals verdriet, woede, angst, schaamte, schuldgevoel of leegte te verdoven. De fysieke pijn kan tijdelijk de emotionele pijn overschaduwen.
Trauma: Mensen die traumatische ervaringen hebben meegemaakt, zoals misbruik, verwaarlozing, of geweld, kunnen zelfbeschadiging gebruiken als een manier om de herinneringen en gevoelens die aan het trauma verbonden zijn, te verwerken of te vermijden.
Geestelijke gezondheidsproblemen: Zelfbeschadiging komt vaak voor in combinatie met andere psychische aandoeningen, zoals depressie, angststoornissen, borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS), eetstoornissen, en posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Moeilijkheden met emotieregulatie: Mensen die moeite hebben met het herkennen, begrijpen en reguleren van hun emoties, kunnen zelfbeschadiging gebruiken als een manier om met intense gevoelens om te gaan.
Gevoel van controle: In situaties waarin men zich machteloos voelt, kan zelfbeschadiging een manier zijn om controle te ervaren over het eigen lichaam en de eigen pijn.
Zelfbestraffing: Sommige mensen beschadigen zichzelf als een vorm van straf voor vermeende fouten of tekortkomingen.
Zelf-kalmering: Hoewel het paradoxaal lijkt, kan zelfbeschadiging soms een manier zijn om zichzelf te kalmeren. De fysieke sensatie kan een afleiding vormen van de emotionele pijn, of een gevoel van realiteit en aanwezigheid geven.
Communicatie: Zelfbeschadiging kan een manier zijn om anderen te laten weten dat men in nood is, vooral als men moeite heeft om de eigen gevoelens onder woorden te brengen.
Sociale invloed: In sommige gevallen kan zelfbeschadiging worden beïnvloed door sociale factoren, zoals het zien van anderen die zichzelf beschadigen (bijvoorbeeld online).
Identiteit: In sommige subculturen kan zelfbeschadiging een manier zijn om bij een groep te horen of een bepaalde identiteit uit te drukken.

Gevolgen van zelfbeschadiging

Zelfbeschadiging kan ernstige gevolgen hebben, zowel fysiek als psychisch:

Fysieke gevolgen:
- Infecties: Beschadigde huid is vatbaar voor infecties, wat kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.
- Littekens: Zelfbeschadiging laat vaak littekens achter, wat schaamte en ongemak kan veroorzaken.
- Zenuwbeschadiging: Diepe snijwonden kunnen zenuwbeschadiging veroorzaken, wat kan leiden tot gevoelloosheid, pijn, of verlies van functie.
- Onbedoelde zelfdoding: Hoewel zelfbeschadiging meestal geen poging tot zelfdoding is, kan het per ongeluk leiden tot de dood als de verwondingen te ernstig zijn.
- Vergiftiging: Overdosis kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, orgaanfalen of de dood.
Psychische gevolgen:
- Schaamte en schuldgevoel: Mensen die zichzelf beschadigen, schamen zich vaak voor hun gedrag en voelen zich schuldig tegenover hun naasten.
- Verlaagd zelfbeeld: Zelfbeschadiging kan leiden tot een negatief zelfbeeld en een gevoel van waardeloosheid.
- Sociale isolatie: Schaamte en angst voor oordeel kunnen leiden tot sociale isolatie en eenzaamheid.
- Verhoogd risico op zelfdoding: Zelfbeschadiging is een risicofactor voor zelfdoding.
- Moeite met relaties: Zelfbeschadiging kan relaties met anderen bemoeilijken.
- Verergering van psychische problemen: Zelfbeschadiging kan de onderliggende psychische problemen verergeren.

Wat kun je doen als je jezelf beschadigt?

Als je worstelt met zelfbeschadiging, is het belangrijk om te weten dat je er niet alleen voor staat en dat er hulp beschikbaar is. Hier zijn een aantal stappen die je kunt nemen:

Erken je probleem: De eerste stap is het erkennen dat je een probleem hebt en dat je hulp nodig hebt.
Zoek professionele hulp: Praat met een therapeut, psycholoog, psychiater, of andere professional in de geestelijke gezondheidszorg. Zij kunnen je helpen de onderliggende oorzaken van je zelfbeschadiging te identificeren en effectieve copingstrategieën aan te leren. Therapieën zoals dialectische gedragstherapie (DGT), cognitieve gedragstherapie (CGT), en schematherapie zijn vaak effectief bij de behandeling van zelfbeschadiging.
Praat erover met iemand die je vertrouwt: Praat met een vriend, familielid, leraar, of andere vertrouwenspersoon over je gevoelens en je zelfbeschadiging. Het kan opluchten om je verhaal te delen en steun te ontvangen.
Leer copingstrategieën: Leer gezonde manieren om met je emoties om te gaan. Dit kan bijvoorbeeld mindfulness, meditatie, yoga, sport, creatieve expressie (zoals schrijven, tekenen, of muziek maken), of ontspanningsoefeningen omvatten.
Vermijd triggers: Probeer situaties, mensen, of plaatsen te vermijden die je triggeren om jezelf te beschadigen.
Maak een veiligheidsplan: Maak een plan voor wat je kunt doen als je de drang voelt om jezelf te beschadigen. Dit kan bijvoorbeeld het bellen van een vriend, het doen van een ontspanningsoefening, of het schrijven in een dagboek omvatten.
Verwijder scherpe voorwerpen: Maak je omgeving veiliger door scherpe voorwerpen en andere potentieel gevaarlijke items te verwijderen.
Zoek steun bij lotgenoten: Sluit je aan bij een steungroep voor mensen die worstelen met zelfbeschadiging. Het kan helpen om te praten met anderen die begrijpen wat je doormaakt en om ervaringen en copingstrategieën te delen.
Wees geduldig met jezelf: Het herstel van zelfbeschadiging is een proces dat tijd en moeite kost. Wees geduldig met jezelf en geef niet op.

Wat kun je doen als iemand die je kent zichzelf beschadigt?

Als je iemand kent die zichzelf beschadigt, is het belangrijk om steun en begrip te bieden. Hier zijn een aantal dingen die je kunt doen:

Bied een luisterend oor: Luister naar hun verhaal zonder te oordelen. Laat ze weten dat je er voor ze bent.
Neem hun gevoelens serieus: Bagatelliseer hun gevoelens niet en zeg niet dat ze zich aanstellen. Erkennen dat hun pijn echt is.
Moedig ze aan om professionele hulp te zoeken: Help ze bij het vinden van een therapeut of andere professional in de geestelijke gezondheidszorg.
Bied praktische steun: Help ze bij het maken van een veiligheidsplan, het verwijderen van scherpe voorwerpen, of het vinden van een steungroep.
Zorg voor jezelf: Het is belangrijk om ook voor jezelf te zorgen als je iemand steunt die zichzelf beschadigt. Zoek steun bij vrienden, familie, of een therapeut.
Stel grenzen: Het is belangrijk om grenzen te stellen om jezelf te beschermen. Je bent niet verantwoordelijk voor het gedrag van de ander en je kunt ze niet dwingen om hulp te zoeken.
Wees geduldig: Het herstel van zelfbeschadiging is een proces dat tijd kost. Wees geduldig en blijf steun bieden.

Waar kun je hulp vinden?

Er zijn verschillende organisaties en instanties die hulp bieden aan mensen die worstelen met zelfbeschadiging:

113 Zelfmoordpreventie: Biedt 24/7 telefonische en online hulp aan mensen met suïcidale gedachten en zelfbeschadiging. Telefoonnummer: 113 of 0800-0113. Website:www.113.nl
De Kindertelefoon: Biedt gratis en anonieme hulp aan kinderen en jongeren. Telefoonnummer: 0800-0432. Website:www.kindertelefoon.nl
MIND Korrelatie: Biedt anonieme psychische hulp via telefoon, e-mail, en chat. Telefoonnummer: 0900-1450. Website:www.mindkorrelatie.nl
Stichting Zelfbeschadiging: Een laagdrempelige landelijke organisatie van lotgenoten die zichzelf beschadigen of beschadigd hebben en naasten. Website: (zoek op internet naar "Stichting Zelfbeschadiging")
Je huisarts: Je huisarts kan je doorverwijzen naar een psycholoog of psychiater.
Lokale GGZ-instellingen: GGZ-instellingen bieden verschillende vormen van behandeling voor zelfbeschadiging.

Belangrijk: In een noodsituatie, bel direct 112.

Zelfbeschadiging is een complex probleem, maar met de juiste hulp en steun is herstel mogelijk. Wees niet bang om hulp te zoeken. Je bent niet alleen.

sleutels: #Snijden